Van oude mensen 4

‘Hij dacht niet, dat zij elkander veel verliefd zouden zoenen, en toch was dàt de reëelste troost in je beroerde leven, en altijd geweest voor hèm.’

Eerlijk is eerlijk, zulke zinnen behoeven geen vertaling. Zoenen is de reëelste troost in je beroerde leven. Toch verdient dit vierde hoofdstuk van Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan een korte toelichting.

Couperus introduceert hier enkele personages en doet dat met veel aandacht voor uiterlijke kenmerken. In de negentiende eeuw herkende men daar een bijzondere betekenis in, want in die tijd kwam de psychologie als wetenschap nog maar net op gang en de ‘temperamentenleer’ was een van de theorieën die populair waren. Uiterlijk en karakter hingen met elkaar samen, dacht men en volgens deze leer zijn er vier temperamenten. In een artikel van Mary G. Kemperink kun je een goede uitleg lezen met een analyse ervan in het werk van Couperus, maar in het kort voldoet dit citaat:

Men meent de mensheid grosso modo in vier categorieën te kunnen onderbrengen en onderscheidt aldus vier temperamenten: het nerveuze, het sanguinische, het cholerische en het flegmatische. Aan de basis van deze temperamenten veronderstelt men dan telkens één bepaalde dominante fysiologische eigenschap: het nerveuze temperament heeft een overgevoelig zenuwstelsel, het sanguinische een sterk ontwikkeld bloedvatenstelsel, het cholerische een overvloedige galproduktie en het flegmatische een zwakke weefselstructuur. Deze fysiologische kenmerken vormen steeds de voedingsbodem voor een heel cluster van eigenschappen die zowel van fysiologische als psychologische aard zijn.

Zo is iemand met een sanguinisch temperament stevig gebouwd, met rode wangen en dik, bruin haar. Verder is hij (of zij) sociaal, vrijgevig, praatgraag, hartstochtelijk maar wel een beetje aan de oppervlakkige kant en neigend tot grofheid. Het nerveuze temperament daarentegen is bleek, tenger, vatbaar voor zenuwaandoeningen (hoofdpijn), fijngevoelig, onderhevig aan stemmingen, vaak artistiek begaafd, maar bezit een neiging tot hysterie en waanzin. Ik licht hier juist het nerveuze en het sanguinische temperament wat nader toe, omdat die het in de medische theorieën het langste hebben uitgehouden en het dan ook deze temperamenten zijn die het veelvuldigst in de eindnegentiende-eeuwse roman optreden. Zo laten Couperus’ verhalen heel wat temperamentenleer doorschemeren.

In het allereerste hoofdstuk moet je al het nerveuze temperament van mama Ottilie hebben herkend. Hoe zit het met de andere karakters? Lees hoofdstuk 4!

Van oude mensen – hertaald voor blog 1

Van oude mensen – hertaald voor blog 2

Van oude mensen – hertaald voor blog 3

Van oude mensen – hertaald voor blog 4

 

Lees ook het startbericht over deze hertaling. Couperus in hertaling en dan wel zijn spannende en mysterieuze roman Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan. Elke week een nieuw hoofdstuk. (Voor het gemak plaats ik de eerdere hoofdstukken er ook steeds bij, voor wie later inschakelt.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.