Discussie ‘de verplichte canon’, afl. 326

de aanslag

Ondertussen was alles wel gezegd over literatuuronderwijs (klik en lees maar na), dus we waren op school weer verder gegaan zoals we dat al deden en het is de tijd van de literatuurexamens.

Leerling A zei over Het behouden huis dat het verhaal min of meer tijdloos was, het kon zich ook nu afspelen. Leerling B zei dat Fake Ploeg een tbs’er was. Leerling B t/m K noemden hem trouwens Feek Ploeg, neergeschoten door Cor Teeks (Takes), maar daarmee bewezen ze in ieder geval dat ze de film niet gezien hebben (BONUSPUNTEN!!!). Ik ontdekte ook een nieuwe interpretatie van Joe Speedboot, het blijkt namelijk dat Fransje en Joe dezelfde persoon zijn.

Hier waren duidelijk getraumatiseerde kinderen aan het woord. Of tenminste slordige lezers van samenvattingen. Kluun zwengelde de discussie over literatuurlijsten toch weer aan en zei: ‘In mijn tijd lazen we uittreksels, nu doet iedereen dat op scholieren.com. Als je kinderen tot iets verplicht, doen ze het niet.’ Sterker nog, ze zouden er wel eens een ‘literatuurlijsttrauma’ aan over kunnen houden, dus laat ze toch lekker Kieft en Gijp lezen.

Gelukkig schreef Aleid Truijens een goede repliek in de Volkskrant, want ik wilde niet opnieuw gaan herhalen dat de schrijver in kwestie (de vorige keer Weijts, nu Kluun) een karikatuur schetst van verplichte traumalijstjes. Zij stelt: ‘Wie denkt dat het plafond voor jongeren ligt bij wat moeiteloos lekker weg leest, onderschat hen.’ Maar zij brengt nog een andere, simpele en toch belangrijke aanvulling: laat ze in klas 3 zeker Kluun en Saskia Noort lezen – Gijp kan al in de brugklas!

Precies: lezen voor de lijst begint al veel eerder. In alle leerjaren hoort een leerling uitgedaagd te worden om steeds iets nieuws te proberen dat ook weer niet al te ver bij zijn/haar belevingswereld vandaan ligt. Als je vier boeken per jaar leest, kies je er twee helemaal zelf en twee uit een lijstje, bijvoorbeeld. Of nog beter: die laatste twee kies je na een boekengesprek in de klas. Wie weet heeft je docent wel een passende tip (of check www.literatuuromtezoenen.nl!).

Waarom is dat zo belangrijk? Er werd ook over gesproken in Dit is de dag, door schrijvers Stephan Enter en Christiaan Weijts (klik en luister). Enter gaf aan dat kinderen met literatuur bagage meekrijgen voor de rest van hun leven. Weijts benoemde dat er een gat is tussen wat ze gewend zijn te lezen en de volwassenenliteratuur die ze plots moeten lezen. Volgens hem zou het genoeg zijn als kinderen vijf, zes boeken goed lezen, ook als dat boeken van Kluun en Saskia Noort zijn. Enter stelde dat je op die manier kinderen doodknuffelt. Opnieuw geldt hier dat de oplossing van Truijens al voldoende kan zijn: begeleid ze vanaf klas 1, dan komen ze in de bovenbouw wel bij Mulisch en Hermans.

Tot slot moet ik toch nog even roepen hoe belachelijk het is dat alle media in de discussie duiken als een schrijver iets zegt over het onderwijs. Nee wacht, dat is niet belachelijk, maar het is wel belachelijk dat niemand dan verder vraagt of zoekt in het onderwijs. Met alle respect voor de genoemde schrijvers, maar ze vertellen alleen vanuit hun eigen ervaring met onderwijs.

Heeft iemand (van die schrijvers, of in het algemeen) wel eens onderzocht hoe het staat met het literatuuronderwijs anno nu? Hebben leerlingen echt een literatuurtrauma? Hoeveel leerlingen, of hoeveel leraren weten de kloof van leesplezier naar een volwassen lijst wel te overbruggen? Wat halen leerlingen nu eigenlijk uit die literatuurlijst? Zou iemand dat weten?

Ja, natuurlijk. Ik heb in de afgelopen week 54 leerlingen ondervraagd, dat is al een leuke steekproef. Er zijn ook docenten die niet 54, maar wel duizenden leerlingen ondervraagd hebben in de loop der tijd. En er zijn wetenschappers die het literatuuronderwijs vanuit verschillende perspectieven onderzoeken.

Laatste tip om je daar eens wat verder in te verdiepen: www.finditinfiction.org, een verzamelsite van verschillende onderzoeken naar het effect van fictie. Kijk eens rond, er wordt daar geweldig werk gedaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s