Slappe smoesjes

Sinds een paar weken is Zwarte Piet viral gegaan. De flauwste en hardste grappen zijn inmiddels gemaakt. Ik liet het aan me voorbijgaan. Maar ik kon niet onder de bank blijven liggen van schaamte.

Gisteravond werkte ik in een Word-venster aan een mooi project voor op school rond vijftig jaar ‘I have a dream’. Op mijn andere scherm zag ik de Facebook-grapjes over ‘zeurpieten’ voorbijkomen. En ik zal je zeggen, ik vind het naar. Ik vind het naar dat mensen racisme goedpraten.

Kom op, het is geen racisme, zegt men dan, het is onschadelijk. Oh nee? Vier slappe smoesjes uit deze discussie nu eens (of: opnieuw) weerlegd.

1. Zwarte Piet is niet racistisch, hij is zwart van de schoorsteen.

Zwarte Piet is een karikatuur van een donkere knecht uit Afrika. Je kunt zeggen dat daar niets meer van over is – we vertellen onze kinderen toch dat hij zwart van de schoorsteen is? – maar dat is niet waar. Of wil je beweren dat schoorsteenvegers rode lippen hebben, zwarte krullen en slavengoud in hun oren? Schoorsteenvegers, dat zijn tapdansende mannetjes met een bezem in Mary Poppins. Die doen niets met Sinterklaas. Als een blanke kleuter voor het eerst een gekleurde man ziet, roept hij: ‘Zwarte Piet!’ Jazeker, dat gebeurt vaak. Maar dat roepen ze nooit bij schoorsteenvegers.

2. Zwarte Piet is niet racistisch, het is maar een typetje, hij is gewoon leuk en verder niets.

Leuk? Ja, leuk zoals in: we kunnen er wel om lachen. En het is leuk om als blanke je te schminken en het typetje te spelen van Zwarte Piet. Maar dat typetje is nog altijd een ietwat domme man en dus een schadelijk stereotype. De Pieten laten alles misgaan en dan komt Sinterklaas en dan komt alles weer goed. En hoe je het ook wendt of keert, hij is de knecht van SInterklaas, niet andersom. Ik vind het pijnlijk dat (gekleurde) kinderen in Nederland met dit karikatuur moeten opgroeien.

3. Het is onze traditie, daar blijf je vanaf.

Ten eerste, het is geen traditie, het is een mediaspektakel, het is een groot commercieel succes voor tv-zenders en MKB. Ooit kwam Sint met één Piet het land in – in België is de man met de roede nooit zo’n succes geworden – nu springen jaarlijks honderden Pieten salto’s over acht verschillende televisiezenders. Elk jaar wordt wel weer iets toegevoegd of veranderd aan de traditie. Dat wij Sinterklaas vieren is een traditie, hoe wij het vieren, is veranderlijk. De roede is verdwenen uit de traditie. Surprises zijn eraan toegevoegd. Er zijn ook wel meer ‘echt Hollandse’ tradities die langzaamaan verdwijnen of keihard afgeschaft zijn. Slavernij was een traditie. Vrouwen gingen niet werken, nog zo’n traditie. Welke identiteit willen we beschermen? Waarom?

4. Het is onschuldig. Laten we een kinderfeest niet verpesten.

Wie kent het ‘blue eye’-experiment van Oprah niet? In 1990 werd het publiek van de show gescheiden in mensen met blauwe ogen of bruine ogen. De mensen met bruine ogen kregen donuts en koffie, de mensen met blauwe ogen werden als minderwaardig behandeld. Dat vonden ze oneerlijk, maar al heel snel bleek ook dat de groep met bruine ogen zichzelf ook echt superieur voelde: zij hadden recht op deze behandeling. Dus als we mensen vertellen dat ze op basis van uiterlijk een rol krijgen in deze samenleving, dan past iedereen zich ook aan die rol aan. En daar kunnen nare dingen van komen. Dat is niet onschuldig, dat is geen gezeur. Daar hebben we in de geschiedenis genoeg voorbeelden van gehad. Dat is geen kinderfeest.

oprah blue eye

In de afgelopen weken heb ik de naarste opmerkingen op internet voorbij zien komen. Waar is iedereen zo bang voor? Ik weet het niet. Ik zie geen reden om Zwarte Piet te houden. En als Zwarte Piet zoveel onderbuikgevoelens en verbale diarree oproept, dan is het tijd dat hij gaat. Er zal geen kind wakker van liggen: zolang kinderen snoep, cadeaus en een hand van Sinterklaas krijgen, is alles goed.

Één reactie Voeg uw reactie toe

  1. gssie schreef:

    Interessante uitleg maar ik kan me niet voorstellen dat er racisme voortvloeit uit het accepteren van een zwarte Piet, dan nog eerder door het kaartspelletje ‘zwartepieten’ waarin schoppenboer de boeman is. Zwarte Piet wordt op scholen al jaren niet meer voorgesteld als een straffende knecht die amper praten kan.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s